Gedragsverandering door Ontremming

Als iemand dementie heeft, kan het voorkomen dat hij of zij ontremd gedrag gaat vertonen. Dit betekent dat jouw naaste of persoon met dementie dingen doet of zegt die niet gepast zijn in de situatie volgens onze normen. Dit kan gebeuren zonder dat ze zich daarvan bewust zijn. Ontremd gedrag komt regelmatig voor bij mensen met dementie, vooral als de ziekte verder gevorderd is. Maar wat houdt ontremd gedrag precies in en hoe kun je daar als familielid of verzorger mee omgaan?

Ontremd gedrag betekent dat iemand minder controle heeft over wat hij zegt of doet. Het is alsof de remmen op hun gedrag niet meer goed werken. Dit kan leiden tot situaties die ongemakkelijk of zelfs pijnlijk kunnen zijn voor de omgeving. Voorbeelden van ontremd gedrag bij dementie zijn:

- Ongepaste opmerkingen maken: Iemand kan bijvoorbeeld ineens schelden of een vervelende opmerking maken over iemands uiterlijk.

- Seksueel gedrag: Dit kan variëren van ongepaste aanrakingen tot seksuele opmerkingen.

- Impulsief eten of drinken: Soms kunnen mensen met dementie ongeremd veel eten of drinken zonder erbij na te denken of zonder te stoppen.

- Agressief gedrag: Iemand kan plotseling boos worden, schreeuwen of zelfs fysiek agressief worden zonder dat daar een duidelijke aanleiding voor lijkt te zijn.

Dit gedrag is voor de persoon met dementie vaak niet iets wat ze bewust doen. Hun hersenen veranderen door de ziekte, en dat zorgt ervoor dat ze niet meer hetzelfde kunnen reageren als voorheen. Vaak hoor ik mensen ook zeggen dat ze af en toe overspoeld worden door zulke emoties of gedachten en naderhand spijt hebben. Het overkomt ze en later hebben ze pas de ruimte om te bedenken wat ze gezegd of gedaan hebben. Het kan ook voorkomen dat iemand het zelf niet door heeft.

Hoe ontstaat dan ontremd gedrag? Ontremd gedrag komt doordat bepaalde delen van de hersenen beschadigd raken. De hersenen hebben een soort filter die ons helpt om ons gedrag in de hand te houden. Bij dementie gaan die filters kapot. Dit betekent dat dingen die we normaal gesproken voor ons zouden houden, ineens zomaar gezegd of gedaan worden.

Het kan ook gebeuren omdat de persoon met dementie zich verward of bang voelt. Als ze niet meer goed begrijpen wat er om hen heen gebeurt, kunnen ze op een onverwachte manier reageren.

Hoe ga je hier als naaste, mantelzorger of verzorger mee om? Het kan erg moeilijk zijn als je geliefde ontremd gedrag vertoont. Het is belangrijk om te onthouden dat ze het meestal niet expres doen. Hier zijn een paar tips om ermee om te gaan:

1. Als iemand met dementie iets doet of zegt wat ongepast is, probeer dan kalm te blijven. Boos worden maakt de situatie vaak erger. 

2. Wanneer het ontremd gedrag dermate ernstig is en het jou of anderen kwetst, geef je op een rustige manier grenzen aan. Dat kan je doen door iemands gedrag te benoemen, aan te geven wat het met jou doet en wat je niet accepteert. “Je zegt nu dit tegen mij op een heel vervelende boze manier. Daar word ik verdrietig van en ik voel me gekwetst. Ik wil dat je daarmee ophoudt, anders ga ik nu weg.”

3.  Als je merkt dat de ontremming ongepast is, maar niet direct anderen schaadt, kan je op een luchtige manier aangeven dat het niet handig is om zoiets te zeggen en/of doen en proberen daarna het onderwerp te veranderen. 

4. Ga niet steeds het conflict aan, omdat soms ontremming ook iets is dat mensen met dementie zelf niet in de gaten hebben. Door alles constant te benoemen wat ze niet goed doen of zeggen, benadruk je ook hetgeen dat niet goed gaat en leg je eigenlijk nadruk op dat “bedreigde ik” gevoel.

5. Als het gedrag heel moeilijk wordt, is het verstandig om professionele hulp te zoeken bij een arts of psycholoog. Soms is er extra begeleiding of behandeling nodig om het gedrag beter te begrijpen en te kunnen beïnvloeden.

6. Zoek steun bij anderen. Het is zwaar om voor iemand met dementie te zorgen. Praat met anderen en neem regelmatig pauze om op te laden. Jouw welzijn is ook belangrijk.

Zie jij ontremming bij jouw naaste of persoon met dementie? Wat herken je en hoe ga je ermee om? Laat het weten in de reacties hieronder!